دل آرام گیرد بایادخدا

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب:

 

 

استرس را بشناسیم

علت استرس چیست؟

اثرات استرس بر شما و روابط بین فردی

چگونه استرس را بشناسیم ؟

چگونه استرس را کاهش دهیم؟

چگونه استرسهای روزمره را کاهش دهیم ؟

 

  

پدر ومادر بودن وظیفه دشوار و سنگینی است وهر پدر و مادری به دفعات دچار استرس و فشار می شود. بهر حال اگر میزان استرس بالا باشد، داشتن برخوردی آرام و منطقی با رفتارهای کودک برای والدین کار ساده ای نخواهد بود و شاید نتوانند آنطور که باید برای فرزندشان وقت صرف کنند. فرض بر این است اگر والدین آرام باشند و راهکارهای تربیتی سازنده را با پشتکار پیش بگیرند، فرزندان روند رشد سالمی خواهند داشت و می توانند رفتارهای مناسب را فرا بگیرند. البته همیشه داشتن آرامش کافی، پیگیری و پشتکار ممکن نیست اما راهکارهایی وجود دارد که والدین با به کارگیری آنها می توانند تا حد زیادی با تقاضا و نیازمندی های فرزندشان کنار آیند.

 

استرس را بشناسیم.

استرس پاسخ طبیعی شما به موقعیتهای ناگوار، حوادث و مسائل زندگی است و در واقع شیوه ای است که جسم و روان شما انتخاب می کند تا واکنش های مناسب را برای مقابله آماده نماید. کسی که دچار استرس می شود، بدنش منقبض شده و افکار زیادی به ذهنش هجوم می آورند. همواره درجاتی از استرس طبیعی بوده و انرژی لازم برای انجام کارها را به فرد می دهد. استرس صرفاً در شرایطی مفید است که گهگاه بوده و در حد خفیف باشد. تحمل استرس بیش از حد و بطور مداوم زیان آور است . هرچه استرس شما بیشتر باشد سازگاری شما با محیط اطراف و مسائل آن کمتر خواهد بود. استرس زیاد عوارضی چون بی قراری، خشم، اضطراب ، خستگی، ناامیدی و افسردگی را به دنبال خواهد داشت.

علت استرس چیست؟

پدر و مادر بودن کار سختی است و کوشش زیادی می طلبد ، با این حال، باید بتوانید بین خواسته های فرزند، همسر، امور منزل ، خانواده، دوستان و نیز شغلتان توازن برقرار کنید. خیلی عجیب نیست که گاهی والدین دچار استرس شوند.

 

نکته اول: بسیاری از مواقع استرس شما در رتق و فتق امور فرزندان به انتظاراتتان از خود برمی گردد. گاهی والدین استرس های زیادی را متحمل می شوند که اکثراً غیر ضروری بوده و در نتیجه انتظار بیش از حد از خودشان است. مثلاً معقول نیست که همیشه انتظار داشته باشید منزلتان پاکیزه و مرتب باشد ویا همیشه فرزندانتان رفتاری مناسب داشته باشند یا همیشه سر وقت درهمه جا حاضر باشید و یا همیشه به همه در قبال تقاضاهایشان جواب مثبت دهید.

 

نکته دوم : گاهی استرس بر اثر طرز نگرش شما نسبت به مسائل به وجود می آید. طرز فکر شما نسبت به خودتان و آنچه در اطراف شما می گذرد بر احساسات شما تأثیرگذار است. افکار نادرستی که می تواند استرس شما را افزایش دهد شامل : انتظار حوادث ناگوار، بزرگ کردن بدیها، نادیده گرفتن خوبی ها، سرزنش خویشتن و طرح بایدها و نبایدهای فراوان برای خودتان می باشد (به طور مثال فرزند شما در هنگام خوردن صبحانه دستش به لیوان شیر خورده و آن را ریخته است. اگر فکر می کنید مادر بدی هستید که نتوانستید به فرزندتان یاد دهید که درست لیوان را در دست بگیرد و یا فکر کنید فرزندتان مشکلی دارد که شیر را ریخته است و یا تصور کنید که اکنون همسرتان وارد منزل می شود و شما را که نتوانسته اید فرزندتان را کنترل کنید ، بشدت سرزنش می کند، قطعاً تمام این موارد بر شما استرس وارد خواهد کرد). این افکار باعث خواهد شد مشکل را بزرگ تر از آنچه که هست ببینیم. از طرف دیگر اگر در قبال این طرز تفکر، شما واقع بینانه تر باشید و به خود بگوئید فرزندتان هنوز ناپخته است و کم کم رفتارهای مناسب را فراخواهد گرفت و نیز انتظار وقوع حوادث مختلف را هم داشته باشید)استرس وارده بر شما بسیار کمتر خواهد بود.

 

اثرات استرس بر شما و روابط بین فردی

احساسات ما بر شیوه برخورد ما با اطرافیان از جمله فرزندانمان تأثیر می گذارد. وقتی والدین تحت فشار باشند:

- طبیعتاً نمی‌توانند برخورد آرام خود راحفظ نموده و در برخورد با فرزندشان ثبات داشته باشند.

- زمانیکه سطح انرژی و تمرکز والدین تحت تأثیر استرس باشد. مدت زمانی که باید با فرزندان صرف شود و نیز نظارت آنها کاهش می یابد و میزان بی حوصلگی و عدم تحمل بالا خواهد رفت.

- والدینی که استرس زیادی دارند در مقابل مسائل کوچکی که شاید در مواقع عادی خیلی هم نگران کننده نباشد،‌ واکنش زیادی نشان خواهند داد و طبیعیاست که در موقع عصبانیت ، کودک را بیش از حد سرزنش کرده و خطر اینکه کنترل شان را از دست داده و حتی به او صدمه بزنند بالا خواهد رفت.

- گاهی در زمان استرس ، والدین به واسطه شرایط خاص، از آنچه کودک انجام می دهد مطلع هستند ولی نگرش آنها در مورد رفتار کودک تغییر می یابد. بدان معنی که رفتار عادی کودک هم به نظرشان ناشایست جلوه می کند و یا اگر کودک کار را هم انجام دهد آن را عمدی تلقی می کنند.

- گاهی والدین آنچنان عصبانی و بی قرارند که صرفاً می خواهند کودک از مقابل چشمانشان دور شود صرف نظر از اینکه آیا رفتار او خوب بوده است یا بد.

-شرایط پدر و مادر و خستگی مفرط آنان می تواند شرایط را به گونه ای تغییر دهد که حتی نتوانند فرزندشان را برای اعمال و رفتار خوب تشویق کرده و حتی در مواقع لزوم شرایط انطباقی مناسبی فراهم آورند.

چگونه استرس را بشناسیم ؟

علاماتی وجود دارد که نشان دهنده شرایط استرس زاست. نمونه هایی از آن عبارتند از :

       ü         گرفتگی و سختی عضلات

       ü         سردرد

       ü         خشم و بی قراری

       ü         خواب منقطع

       ü         خستگی و مشکل تمرکز

       ü         احساس درماندگی و یا عدم توانایی در کنار آمدن با مسائل

       ü         احساس ناراحتی در معده

       ü         واکنش های پوست بدن مانند جوش و یا سرخی پوست

       ü         عفونت و بیماریهای ویروسی مکرر(مثل سرماخوردگی)

چگونه استرس را کاهش دهیم؟

- ایجاد تغییرات گهگاه در شیوه زندگی

استرس یک نشانه است نشانه ای که به شما اعلام می کند که مسئولیتهایتان بیش از حد است. اگر اینگونه است باید تغییری در شیوه زندگیتان به وجود آورید:

1-    مسئولیت امور منزل و فرزند را با دیگران و یا همسرتان تقسیم کنید.

2- یاد بگیرید که بتوانید در مقابل خواسته های زیاده از حد دیگران به شیوه ای مؤدبانه «نه» بگویید.

3- اگر کودک شما مشکلی ایجاد کرده و توجه خاص شما را می طلبد ، حتماً با فردی متخصص، مشکل را در میان بگذارید تا از پیچیده ترشدن و تداوم آن جلوگیری کنید.

4- فعالیت ورزشی مستمر (پیاده روی) باعث بهبود رفتار و افزایش انرژی شما در طول روز خواهد بود.

5- سعی کنید زمانی را برای خود اختصاص دهید تا به فعالیت مورد علاقه تان بپردازید. (البته ممکن است این امر با بچه داری کمی مشکل باشد ولی سعی کنید)

 

چگونه استرسهای روزمره را کاهش دهیم ؟

- به گرفتگی عضلات توجه کنید. وقتی استرس دارید عضلات شما سفت می شوند و نتیجتاً انعطاف پذیری لازم را برای انجام کارها ندارند و انجام هر کاری با دشواری و صرف انرژی زیاد همراه است . دقت کنید کدام بخش از عضلات بدن شما دچار گرفتگی است؟ شانه ها، گردن، پیشانی، فک و قسمتهای دیگر، مرحله بعد راه چاره است.

-شیوه آرام سازی و شل کردن عضلات را یاد بگیرید. از آنجا که گرفتگی عضلات یکی از نشانه های استرس است. آرام سازی عضلات، گرفتگی بدنی را کاهش داده و چرخه استرس را متوقف خواهد کرد. شیوه های متعددی برای آرام سازی مطرح شده است. انتخاب شیوه مناسب بستگی به خود شما دارد

برخی از این شیوه ها عبارتند از :

 

1- نفس کشیدن آرام و عمیق:آرام و عمیق نفس بکشید. هوا را به آهستگی و با بینی به درون ریه هایتان فرو برید، احساس می کنید بادکنکی را داخل شکمتان از هوا پر می کنید. چند لحظه ای صبر نموده و سپس از راه دهان و یا بینی هوا را خارج کنید، کاملاً هوا را خارج کنید بطوریکه احساس نمایید بدنتان خالی می شود. همانند عروسکی بادی که وقتی باد آن را خالی می کنیم دست و پاهایش شل می شود. این عمل را به آرامی و چند بار تکرار کنید. بد نیست با هر عمل بازدم عبارات یا کلماتی آرامش دهنده مانند «آرام باش، آهسته، یواش» را با خودتان تکرار کنید.

 2- شل کردن عضلات : سعی کنید عمل آرام سازی را با شل کردن عضلات منقبض شده در طول روز حتماً انجام دهید. برای شروع به اتاق خلوتی بروید تا کسی مزاحمتان نشود. لباس های تنگ، کفش و عینک را کنار بگذارید. روی زمین دراز بکشید و یا روی صندلی بنشینید و کف پاهایتان را به آرامی روی زمین بگذارید دستهایتان را در یک وضعیت راحت قرار دهید (در حالت درازکش کنار بدن و اگر روی صندلی هستید روی پاهایتان بگذارید. ) هدف منقبض کردن و سپس شل کردن قسمت به قسمت بدن است هر قسمت را که منقبض می کنید برای 10 ثانیه محکم فشار دهید و توجه داشته باشید که دقیقاً کدام قسمت بدن سفت شده است . سپس به آرامی عضله منقبض شده را شل کنید ودقت نمایید که چه احساسی داشتید. برای مدت 20 ثانیه عضله را شل نگه دارید و از احساس خوبی که بی شک به شما دست خواهد داد لذت ببرید.

این کار را برای هر قسمت از بدن، یکبار انجام دهید منتهی اگر در قسمتی از بدن بیشتر احساس گرفتگی می کنید، آرام سازی را دو یا سه مرتبه تکرار کنید. ابتدا از عضلات پیشانی شروع کرده و به چشم، بینی، چانه، گردن، بازو، دست، شانه و سایر قسمتها ادامه دهید.

3- تصویرپردازی: در مواردی که استرس دارید ممکن است افکار و واژه های منفی در مورد خودتان و موقعیتی که در آن هستید، به ذهن شما خطور کند. مهم این است چیزی که از ذهن شما می گذرد نباید بیشتر استرس زا باشد بلکه باید آرامتان کند. افکار مثبت به شما القا می کند که چگونه با موقعیتی که در آن هستید و با احساستان کنار آیید. قطعاً برای کنار آمدن با موقعیتهای پرتنش، فکرکردن به جنبه های مثبت ، مفیدتر خواهد بود.

 نمونه هایی از این عبارات را در زیر آورده ایم:

       ü         می توانم ، قبلاً هم این اتفاق افتاده و چیزی نیست

       ü         خیلی طبیعی است که آدم اشتباه کنه.

       ü         از این موضوع عصبانیم، طبیعی هم هست ولی می توانم با احساساتم کنار بیایم.

       ü         نشستن و غصه خوردن دردی را دوا نمی کنه بلکه اوضاع را بدتر هم می کنه. حالا باید فکر کنم که چه کار می توانم بکنم؟

       ü         باید نفس عمیق بکشم و سعی کنم آرام باشم.

       ü         چیزی نیست می گذره.

       ü         تونستم با این مشکل کنار بیام و چه احساس خوب دارم.

       ü         دفعه بعد سعی می کنم که اینقدر ناراحت نشوم.

خوب است شما خودتان هم واژه های مثبتی داشته باشید که به آنها اعتقاد داشته باشید و بتوانید در موارد استرس زا از آنها استفاده کنید. فکر کنید و نکاتی را پیدا نمایید که بتوانید قبل از یک موقعیت تنش زا در حین و بعد از آن، به خودتان یادآوری کرده و خودتان را آرام کنید. البته می توانید از لیست بالا هم انتخاب کنید ولی به یاد داشته باشید که پاره ای از آنها باید شخصی و زائده فکر خودتان باشد. آنها را یادداشت کنید و همواره در دسترس داشته باشید تا بتوانید در مواقع لزوم از آنها استفاده نمایید.

4- افکار منفی را شناسایی کنید: در زمان استرس ، افکار منفی از ذهن شما می گذرند و احساس می کنید بطور غیرمنتظره ای به شما هجوم آورده اند. این افکار ممکن است در همان موقع باورکردنی باشند اما اگر بعداً راجع به آن فکر کنید به نظرتان غیرواقعی، مبالغه آمیز و حتی خنده دار خواهد بود. نمونه ای از این افکار در زیر آمده است:

       ü         با این موضوع نمی توانم کنار بیایم.

       ü         هیچوقت آنطور که می خواهم نمی شود.

       ü         او این کار رو کرد برای اینکه حال من رو بگیره.

       ü         من مادر یا پدر بدی هستم.

       ü         همه اش تقصیر من بود.

سعی کنید افکار منفی که بیشتر ناراحتتان می کند و به طور کلی استرس زا است را بشناسید که البته این کار احتیاج به تمرین دارد. یک راه این است کهاحساساتتان را یادداشت کنید و بعد ببینید کدام یک از آنها در شما حالات ناخوشایند ایجاد می کند.

5- با افکار ناخوشایند مبارزه کنید:وقتی شما افکار منفی و مبالغه آمیزی را که در شما ایجاد استرس کرده و احساس بدی به شما داده شناختید، آنگاه میتوانید با خودتان مبارزه کنید و با افکارتان بجنگید تا آنجا که بتوانید در مورد مسائل و موقعیتها، مثبت تر و واقع بینانه تر بیندیشید (برای مثال، با خود بگوئید: « تمام روز به خوبی گذشت . فقط برای حمام کردن بچه ها و آماده کردن شام مشکل داشتم. فردا بچه ها را زودتر حمام خواهم کرد»). برای مبارزه با افکار منفی از خودتان بپرسید آیا آنچه به خود می گوئید صحیح است؟ آیا شواهدی به نفع آن وجود دارد؟ در این حال شما می توانید توضیحات دیگری برای آن موقعیت پیدا کنید یا می توانید از خود بپرسید اگر دوست شما در موقعیت مشابه قرار داشت به او چه می گفتید؟ ممکن است آسان تر باشد فکر منفی را با یکی از واژه های مثبت جایگزین نمائید. به یادداشته باشید برای شناخت ومبارزه با افکار منفی و جایگزینی آن با افکار مثبت و واقع بینانه به زمان و کوشش احتیاج دارید . با تمرین در می یابید که مبارزه با افکار منفی را با سهولت بیشتر می توانید انجام دهید.

6- چه وقت نیازمند کمک هستیم:اگر احساس کردید که چه شما و چه همسرتان اغلب تحت استرس هستید و حفظ آرامش برایتان مشکل است و یا در کنار آمدن با مشکلات، توانایی کافی ندارید حتماً با فرد متخصص مشورت کنید.

 

منبع : جزوه مهارتهای فرزندپروری، اداره کل سلامت روان

 

 

 

فرزندان خود را در خوب شدن کمک کنِِید زیرا هر که بخواهد

می تواند نافرمانی را از فرزند خود دور کند.

حضرت محمد (ص)



 

نویسنده : سیمرغ بلورین : ٢:٢٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢۱ اردیبهشت ،۱۳۸۸
Comments نظرات () لینک دائم